ข้างบนเป็นข้อความที่เราสรุปรวบ ยอดเรื่องการเขียนหนังสือของตัวเอง แล้วยึดถือเป็นหลักในการเขียนหนังสือ เพราะเมื่อเขียนมาถึงจุดหนึ่งไม่ มีแรงดึงดูดใจในเรื่องใด มากกว่าการที่ได้เขียน โดยเขียนในสิ่งที่เชื่อว่ามีประโยชน์แก่คนอ่าน แม้สักคนหนึ่งก็ดีมากแล้ว ทั้งยังไม่ต้องกังวลว่าจะไม่มีที่เผยแพร่ เพราะทุกวันนี้โลกออนไลน์ได้เปิดพื้นที่ให้อย่างแทบจะไร้ข้อจำกัด

โลกออนไลน์คือแหล่งเผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร เราได้ใช้ประโยชน์มากมายจากข้อมูล ข่าวสารที่มีอยู่ในโลกออนไลน์ ดังนั้นการที่ได้เผยแพร่ข้อมูล ข่าวสารที่เป็นประโยชน์สู่โลก ออนไลน์บ้าง จึงเป็นสิ่งที่ต้องกระทำ

แน่นอนว่า ข้อมูลข่าวสารที่ผมได้เผยแพร่ออกไปในรูปแบบการเขียนอันหลากหลายนี้ หากตรงกับความต้องการของใคร คนนั้นก็สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ หากไม่ตรงกับความต้องการคนนั้นย่อมผ่านเลยไป อันถือเป็นเรื่องปกติ

ข้าพเจ้าเขียน ท่านอ่าน – - หากชอบใจก็นำไปใช้ประโยชน์ได้
ท่านไม่อ่าน ข้าพเจ้ายังเขียน – - ท่านไม่อ่าน ข้าพเจ้าก็ยังเขียนต่อไป เพราะบางคนอาจได้อ่าน และใช้ประโยชน์จากสิ่งที่ข้าพเจ้าเขียน

ดังนั้น ข้าพเจ้าเขียน ท่านอ่าน ท่านไม่อ่านข้าพ เจ้ายังเขียน.

โกศล อนุสิม
5 สิงหาคม 2553

รางวัลซีไรต์เป็นรางวัลวรรณกรรมที่ได้รับการยอมรับมากที่สุดของประเทศไทย ข้อนี้คงไม่มีใครปฏิเสธได้  แต่ละปีมีหนังสือส่งเข้าประกวดจำนวนหลายสิบเรื่อง แต่มีเพียงหนึ่งเรื่องเท่านั้นที่ได้รับรางวัลนี้ โดยมีคณะกรรมการดำเนินการ 2 คณะ (ต่อไปในบทความนี้จะเรียกรวมกันว่าคณะกรรมการรางวัลซีไรต์) คือ คณะกรรมการคัดเลือกทำหน้าที่คัดเลือกหนังสือที่เข้าส่งประกวดทั้งหมดให้เหลือไม่เกิน 10 เล่ม จากนั้นคณะกรรมการตัดสินจะคัดเลือกเล่มที่สมควรได้รับรางวัลซีไรต์

ในปีนี้ (พ.ศ.2553) คณะกรรมการคัดเลือก ได้คัดเลือกหนังสือเพื่อส่งให้คณะกรรมการตัดสินพิจารณาจำนวน 6 เรื่องเรียงตามลำดับอักษร คือ “ฉันอยากร้อง เพลงสักเพลง” ของ ศิริวร แก้วกาญจน์  ”เดินตามรอย” ของ วันเนาว์ ยูเด็น  ”ในความไหวนิ่งงัน” ของ นายทิวา “เมืองในแสงแดด” ของ โกสินทร์ ขาวงาม  ”ไม่มีหญิงสาวในบทกวี” ของซะการีย์ยา อมตยา  ”รูปฉายลายชีพ” ของ โชคชัย บัณฑิต และที่พิเศษในปีนี้ก็คือ มีความเห็นของคณะกรรมการคัดเลือกต่อภาพรวมของกวีนิพนธ์  พร้อมข้อสังเกตที่ชี้ให้เห็นข้อบกพร่องของงานกวีนิพนธ์หลายประการ รวมทั้งมีข้อเสนอแนะในการจัดพิมพ์หนังสือกวีนิพนธ์ด้วย

หลังการประกาศชื่อหนังสือทั้ง 6 เรื่องก็มีเสียงสะท้อนผ่านสื่อสิ่งพิมพ์และสื่อออนไลน์ โดยมีทั้งที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย  ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติธรรมดาของการตัดสินการประกวดทุกอย่าง ซึ่งเสียงวิพากษ์วิจารณ์ในปีนี้เน้นหนักเรื่องข้อสังเกตของคณะกรรมการคัดเลือกเกี่ยวกับการใช้ฉันทลักษณ์ในกวีนิพนธ์  ว่ามีแนวโน้มยึดติดกับฉันทลักษณ์ ซึ่งจะเป็นการนำกวีนิพนธ์ถอยหลังเข้าคลอง  และเกรงว่าจะเป็นอุปสรรคในการสร้างสรรค์กวีนิพนธ์ด้วย

การวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของกรรมการนั้นเป็นเรื่องปกติ  แต่ต้องเป็นไปด้วยหลักการ เหตุผลที่นำไปสู่การถกเถียงเพื่อให้เกิดสติปัญญา ซึ่งเท่าที่ปรากฏตามสื่อสิ่งพิมพ์และสื่ออินเตอร์เน็ตถึงวันที่เขียนเรื่องนี้ (23 ก.ค.53) มีการวิพากษ์วิจารณ์ด้วยเหตุผลเป็นส่วนมาก

ในฐานะผมเป็นประธานคณะกรรมการคัดเลือกที่ต้องไปทำหน้าที่กรรมการตัดสินด้วยนั้น  โดยมารยาทไม่ควรแสดงความเห็นคัดค้านหรือโต้แย้งใด ๆ ต่อคำวิพากษ์วิจารณ์ อีกทั้งผู้สร้างสรรค์งาน ผู้จัดพิมพ์ซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง และสาธารณชนคือ ผู้อ่าน สื่อมวลชน ผู้สนใจทั่วไปก็มีสิทธิวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของคณะกรรมการรางวัลซีไรต์พร้อมทั้งให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ ซึ่งคณะกรรมการรางวัลซีไรต์ควรจะรับฟังและนำไปใช้ประโยชน์ในการดำเนินงาน

การวิพากษ์วิจารณ์ที่กล่าวไว้ข้างต้นนั้น ถือได้ว่าเป็นการทำหน้าที่เพื่อพัฒนารางวัลซีไรต์ให้มีคุณภาพยิ่ง ๆ ขึ้น แต่ต้องทำด้วยความสุจริตใจ ไม่ด่ากราดสาดเสียเทเสีย และต้องทำให้มากกว่าการให้ความสนใจเพียงแค่ว่า ใครผ่านเข้ารอบแรก ใครได้รับรางวัล กรรมการให้เหตุผลว่าอย่างไร เมื่อเห็นด้วยก็ชมกรรมการ หากไม่เห็นด้วยก็ด่ากรรมการ แล้วก็จบ รอจนกว่าจะมีการประกวดในปีต่อไปจึงให้ความสนใจอีกครั้ง  หากเป็นเช่นนี้ก็ไม่มีทางที่จะพัฒนาคุณภาพของรางวัลซีไรต์ให้ดีขึ้นกว่านี้ได้

คงไม่เป็นการผิดมารยาทของกรรมการซีไรต์ หากผมจะขอเสนอความคิดเห็นส่วนตัวเพื่อเป็นแนวทางในการร่วมพัฒนารางวัลซีไรต์ไว้ในที่นี้ 2 ข้อ ดังนี้

1.อย่ามองว่ากรรมการเป็นอุปสรรค ตามที่มีการวิพากษ์วิจารณ์พร้อมแสดงความกังวลว่าข้อสังเกตของคณะกรรมการคัดเลือกปี 2553 ในเรื่องฉันทลักษณ์ อาจเป็นอุปสรรค์ในการสร้างสรรค์กวีนิพนธ์นั้น  ข้อนี้ไม่มีทางเป็นไปได้เลย เพราะเป็นเพียงข้อสังเกตของคณะกรรมการคัดเลือก ต่อหนังสือที่ส่งเข้าประกวดในปี 2553 เท่านั้น  ไม่ใช่การสร้างกติกาขึ้นมาบังคับใช้  ดังนั้นจึงไม่มีผลผูกพันต่อกรรมการซีไรต์คณะอื่น ๆ ในปีต่อไป  ส่วนข้อเสนอแนะก็ไม่ใช่กฎเกณฑ์ที่สร้างขึ้นมาใหม่  เป็นแต่เพียงสิ่งที่คณะกรรมการคัดเลือกปี 2553 ให้คำแนะนำไว้เท่านั้น  คณะกรรมการซีไรต์คณะอื่นในปีต่อ ๆไป อาจมีหรือไม่มีก็ได้  ที่สำคัญ ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะดังกล่าวก็อยู่ในขอบเขตของรางวัลซีไรต์เท่านั้น

ดังนั้นหากไม่เห็นด้วยกับข้อสังเกตและข้อเสนอแนะของกรรมการซีไรต์ ก็อย่าได้นำไปเป็นอุปสรรคในการสร้างสรรค์งาน จงทำงานตามความคิด ความเชื่อและแนวทางของตนให้เต็มที่

2.อย่าสนใจแค่ชื่อผู้แต่งกับชื่อหนังสือ เมื่อคณะกรรมการซีไรต์ประกาศรายชื่อหนังสือรอบคัดเลือก และหนังสือที่ได้รับรางวัลในแต่ละปี ผู้เกี่ยวข้องทั้งหลายมักสนใจเพียงว่าใครได้เข้ารอบคัดเลือกและใครได้รางวัลซีไรต์จากหนังสือเรื่องใด   ตามมาด้วยการแสดงความยินดี คำชื่นชม และการเฉลิมฉลอง

สิ่งที่ควรทำนอกเหนือจากที่กล่าวไว้ในย่อหน้าข้างบนก็คือ สาธารณชนต้องให้ความสนใจเนื้อหาหนังสือด้วยการอ่านอย่างจริงจังทั้งเรื่องที่เข้ารอบคัดเลือกและเรื่องที่ไม่เข้ารอบคัดเลือกแต่ตนเห็นว่าสมควรจะเข้ารอบ   และเรื่องที่ได้รับรางวัลกับเรื่องที่ไม่ได้รับรางวัลแต่ตนเห็นว่าควรจะได้รับรางวัล หากไม่เห็นด้วยกับการตัดสินของคณะกรรมการรางวัลซีไรต์ก็จะได้วิเคราะห์ วิจารณ์โต้แย้ง พร้อมยกเนื้อหามาเทียบเคียงกันให้เห็นอย่างชัดเจนว่า  มีความดีเด่น สร้างสรรค์มากกว่ากันอย่างไรบ้าง

ที่สำคัญ สื่อมวลชนควรทำหน้าที่นี้เป็นอย่างยิ่ง ทั้งสื่อสิ่งพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ (โดยเฉพาะสถานีโทรทัศน์ไทย  หรือ PBS ที่ได้งบประมาณจากเงินภาษีของประชาชนปีละนับพันล้านบาท) หากคิดว่ารางวัลซีไรต์ (รวมทั้งรางวัลวรรณกรรมอื่น ๆ) เป็นกิจกรรมที่สร้างสรรค์ภูมิปัญญาแก่สังคม  ควรให้เวลาในการนำเสนอเนื้อหาของหนังสือเพื่อให้เกิดสติปัญญาแก่ผู้ชมมากขึ้น เว้นเสียแต่สื่อเห็นว่าการสร้างสรรค์ภูมิปัญญาแก่สังคมไม่ใช่หน้าที่ของสื่อก็แล้วกันไป  ส่วนผู้ที่ใช้สื่ออินเตอร์เน็ตเป็นเวทีในการแสดงความคิดเห็น ก็ควรทำดังที่กล่าวไว้ในย่อหน้าข้างบนนั้นเช่นกัน  ผลที่จะได้ก็คือเกิดปัญญาแก่ตนเป็นเบื้องแรก  ต่อสาธารชนเป็นลำดับถัดไป และท้ายที่สุดก็ส่งผลไปถึงการพัฒนารางวัลซีไรต์ในทางใดทางหนึ่งด้วย

นอกจากนี้ยังมีสิ่งหนึ่งที่จะต้องทำความเข้าใจคือ  การประเมินคุณค่าของงานศิลปะไม่ว่าแขนงใด ย่อมไม่มีสูตรสำเร็จเหมือนสูตรเคมีหรือคณิตศาสตร์ที่มีกฎเกณฑ์ตายตัว  ดังนั้นจึงขึ้นอยู่กับความคิด ความเชื่อ มุมมอง ภูมิปัญญา ฉันทาคติของผู้ประเมินเป็นสำคัญ โดยอยู่ภายใต้ความซื่อตรงต่อหลักการแห่งศิลปะแขนงนั้น ๆ และซื่อตรงต่อความคิด ความเชื่อ และทัศนคติของตน ปราศจากการชักจูงหรือครอบงำจากบุคคลอื่น หนังสือทั้ง 6 เรื่องที่ผ่านเข้ารอบคัดเลือกรางวัลซีไรต์ปี 2553 ก็ผ่านเข้ารอบด้วยการประเมินคุณค่าตามหลักการข้างต้น หาใช่ถูกดันเข้ามาโดยใครคนใดคนหนึ่ง และหนังสือที่ไม่ผ่านเข้ารอบรอบคัดเลือกก็ไม่ได้ถูกผลักออกไปโดยใครคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นไปตามมติแห่งคณะกรรมการภายใต้หลักการดังกล่าว

ผู้สร้างสรรค์งานจงอย่าให้รางวัลซีไรต์และคำตัดสินของคณะกรรมการรางวัลซีไรต์เป็นอุปสรรคในการสร้างสรรค์งาน  เพราะรางวัลซีไรต์และคณะกรรมการรางวัลซีไรต์ไม่ใช่ปัจจัยที่จะทำให้การสร้างสรรค์งานดีขึ้นหรือแย่ลง  แต่อยู่ที่ความสามารถในการสร้างงานของผู้สร้างสรรค์เอง  ในกรณีงานกวีนิพนธ์นั้น จะเป็นงานฉันทลักษณ์หรือไร้ฉันทลักษณ์    จะเป็นงานที่ยึดถือขนบ หรือแหวกขนบก็ตาม หากยืนยันและมั่นใจในความคิดความเชื่อและแนวทางของตน จนสามารถสร้างสรรค์ผลงานอันสุดยอดขึ้นมาได้อย่างแท้จริงแล้ว คณะกรรมการรางวัลซีไรต์กี่คณะก็ไม่สามารถขวางทางความสำเร็จได้  ดังนักเขียนไทยผู้เคยตกรอบแรกรางวัลซีไรต์ได้สร้างสรรค์ผลงานจนก้าวข้ามปริมณฑลของรางวัลซีไรต์ไปสู่ขอบเขตสากลก็มีให้เห็นเป็นแบบอย่างแล้ว และในทางกลับกัน นักเขียนที่เคยได้รับรางวัลซีไรต์แต่ถูกลืมเลือนไปก็มีไม่น้อย  แม้แต่นักเขียนผู้ที่ได้รับรางวัลใหญ่ระดับโลกอย่างรางวัลโนเบลก็มีจำนวนมากที่ถูกลืม แต่ผู้ที่พลาดจากรางวัลกลายเป็นนักเขียนผู้ยิ่งใหญ่และยิ่งยงก็มีให้เห็นอยู่ทั่วไป

ดังนั้น คณะกรรมการรางวัลซีไรต์จึงไม่ใช่อุปสรรคการสร้างสรรค์งานวรรณกรรมดังที่มีผู้แสดงความกังวล อุปสรรคหากจะมีก็คือตัวผู้สร้างสรรค์เองนั่นแหละหาใช่ใครอื่นไม่.

โกศล อนุสิม
23 กรกฎาคม 2553

หมายเหตุ ข้อเขียนนี้ไม่สงวนลิขสิทธิ์  หากไม่นำไปขายค้าหากำไร ทุกคนสามารถนำไปเผยแพร่ต่อได้โดยเสรี

1.ฉันอยากร้องเพลงสักเพลง ของ ศิริวรณ์ แก้วกาญจน์

2.เดินตามรอย ของ วันเนาว์ ยูเด็น

3.ในความไหวนิ่งงัน ของ นายทิวา

4.เมืองในแสงแดด ของ โกสินทร์ ขาวงาม

5.ไม่มีหญิงสาวในบทกวี ของ ซะการีย์ยา อมตยา

6.รูปฉายลายชีพ ของ โชคชัย บัณฑิต

คณะกรรมการคัดเลือกได้ให้ข้อสังเกตมีรายละเอียดดังนี้


…………………………….
<< คลิกเพื่อดูภาพใหญ่ขึ้น
…………………………….

ฉันอยากร้องเพลงสักเพลง
ของ ศิริวร แก้วกาญจน์

ท่ามกลางความสูญเสียที่เกิดขึ้นในสามจังหวัดชายแดน ภาคใต้ เสียงจากสื่อมวลชนที่โหมรายงานข่าวรายวัน วันแล้ววันเล่าที่เรารับรู้ข่าวสารจนชาชิน หากแต่ข่าวที่รายงานข้อเท็จจริงไม่เคยสะท้อนเสียงจากความรู้สึกของผู้คน ผิดกับเสียงใน ฉันอยากร้องเพลงสักเพลง ที่ขับกังวานเสียงแห่งความหวาดกลัว ตื่นตระหนก สะทก และแม้แต่เยาะหยันต่อโชคชะตา

ฉันอยากร้องเพลงสักเพลง นำผู้อ่านไปสัมผัสชีวิตของผู้คนที่ดำรงอยู่ท่ามกลางควันปืนและไฟสงคราม ความตายที่ไม่แบ่งแยกเชื้อชาติ ศาสนา สถานที่ และเวลา ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคนนั้น เป็นสิ่งที่ผู้แต่งกำลังตั้งคำถามว่าใครจะเป็นผู้รับผิดชอบ ระหว่าง พระเจ้า โชคชะตา และมนุษย์

ผู้แต่งเล่าถึงความสูญเสียที่เกิดขึ้นกับผู้คนโดย เฉพาะในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ด้วยถ้อยคำที่กระชับ ชัดเจน แต่เปี่ยมด้วยพลังกระทบใจ นอกจากการเล่าเรื่องโดยเน้นรายละเอียดของชีวิตคนในพื้นที่จะเป็นกลวิธีสำคัญ ที่ดึงผู้อ่านเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของอารมณ์แห่งความสูญเสียที่เกิดขึ้นแล้ว การขัดความและการตั้งคำถามยังช่วยให้สารเข้มข้นและแฝงนัยเย้ยหยันอย่างบาด ลึกอีกด้วย

แม้กวีนิพนธ์เล่มนี้จะชี้ให้เห็นความรุนแรงที่เกิด ขึ้นกับมวลมนุษยชาติ แต่ถึงที่สุดแล้วชีวิตก็ยังมีความหวังอยู่เสมอ มนุษย์อาจเป็นต้นเหตุทำลายธรรมชาติของการอยู่ร่วมกันให้แตกสลายก็จริงอยู่ แต่มนุษย์ก็สามารถเยียวยาประคับประคองสังคมให้ดีขึ้นได้ พลังสร้างสรรค์ของกวีนิพนธ์อาจขับกล่อมและบรรเทาทุกข์ในทุกหัวใจที่ผ่าวร้อน ให้ผ่อนเย็นลง

เมื่ออ่านกวีนิพนธ์เล่มนี้แล้ว ทำให้เราตระหนักว่าวันนี้สังคมไทยของเรากำลังต้องการเสียง “…ร้องเพลงสักเพลง กล่อมประเทศเราเอง ให้เธอฟัง”

เดินตามรอย
ของ วันเนาว์ ยูเด็น

วันเนาว์ ยูเด็น ประพันธ์เรื่องเดินตามรอยเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้า อยู่หัวในวโรกาสที่เจริญพระชนมพรรษาครบ ๘๐ พรรษา ด้วยเห็นว่าพระองค์ทรงมีพระราชจริยวัตรอันงดงาม และกระแสพระราชดำรัสที่พระราชทานแก่พสกนิกรในโอกาสต่างๆ ล้วนเปี่ยมด้วยคติธรรมซึ่งได้แนวทางมาจากโคลงโลกนิติ ผู้เขียนจึงเลือกโคลงโลกนิติ ๘๐ บทเพื่อให้เหมาะแก่วโรกาสอันเป็นมงคลนี้

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาเดชาดิศร ทรง นิพนธ์โคลงโลกนิติขึ้นเมื่อเกือบ ๑๘๐ ปีมาแล้ว หลายบท มีสำนวนภาษาเก่า เกินกว่าที่คนในปัจจุบันจะเข้าใจได้อย่างถ่องแท้ จึงค่อยๆ เลือนหายไปจากความทรงจำของคนรุ่นใหม่ ด้วยเหตุนี้ วันเนาว์ ผู้เห็นว่าโคลงโลกนิติเป็นวรรณกรรมคำสอนที่ทรงคุณค่า จึงพยายามที่จะสร้างสรรค์วรรณกรรมขึ้นมาใหม่ให้อ่านง่ายขึ้นโดยมีโคลงโลก นิติบทที่เป็นต้นแบบ จัดวางพิมพ์ไว้ในหน้าซ้าย แล้วแต่งกลอนสุภาพพิมพ์ไว้ในหน้าขวา โดยคุมความหมายโคลง ๑ บาท ให้เท่ากับกลอนสุภาพ ๑ บท ดังนั้น โคลง ๑ บทจึงประพันธ์เป็นกลอนได้ ๔ บท แต่ผู้ประพันธ์มิได้ทำหน้าที่เพียงถ่ายทอดความหมายออกมาในรูปบทกลอนเท่านั้น ยังได้ประพันธ์ต่อท้ายด้วยกลอนบทที่ ๕ ที่แสดงความรู้สึกนึกคิด ทัศนะ อีกทั้งวิพากษ์วิจารณ์เรื่องนั้นๆ โดยอาศัยทั้งวัยวุฒิ คุณวุฒิและประสบการณ์อันยาวนานในชีวิต มองความเป็นไปในโลกนี้ด้วยความเชื่อมั่น

นอกจากความสามารถในการคุมคำ คุมความได้อย่างครบถ้วนแล้ว วัน เนาว์ ยังได้แสดงฝีมือนักกลอนชั้นครู แหลมคมด้วยการเลือกใช้คำที่เข้าใจง่าย ถึงพร้อมด้วยวรรณศิลป์ ไพเราะสละสลวย น่าประทับใจและน่าจดจำ เช่น

เมื่อทำชอบชอบต้องสนองกลับ ไม่ เลือนลับความชอบตอบต่อผล

ยื่นความชอบมอบให้แก่ใจคน ความชอบดล สิ่งชอบมาตอบแทน

เดินตามรอย จึงเป็นวรรณกรรมที่น่าสนใจอย่างยิ่งในการเป็นสะพานแห่งยุคสมัยที่เชื่อมต่อ ระหว่างวรรณกรรมที่ทรงคุณค่าในอดีตกับปัจจุบันซึ่งคนรุ่นใหม่สามารถใช้เป็น หลักคิดได้ และอาจย้อนกลับไปอ่านโคลงโลกนิติเพื่อเรียนรู้เพิ่มเติม ดังที่ผู้เขียนกล่าวว่า

คำเตือนติงสิ่งสอนแต่ก่อนเก่า ช่วย ให้เรานั้นมีที่ปรึกษา

เดินตามทางอย่างดีที่มีมา ย่อมดีกว่า งวยงงเดินหลงทาง

อาจ นับว่า เดินตามรอยเป็นวรรณกรรมที่มีความคิดสร้างสรรค์ได้อย่างหมดจด งดงาม

ในความไหวนิ่ง งัน
ของ นายทิวา

ใน ความไหวนิ่งงัน เป็นกวีนิพนธ์การเมืองที่สะท้อนวิกฤติการณ์ความขัดแย้ง ของผู้คนในสังคมไทย โดยชี้ให้เห็นว่า วิกฤติของสังคมไทยปัจจุบันมีมูลเหตุมาจากการที่นักการเมือง (โดยเฉพาะบางคน) มุ่งผลประโยชน์ตนมากกว่าผลประโยชน์ชาติ พาให้ผู้คนในสังคมไทยแตกแยกทางความคิดจนเกิดแบ่งฝักแบ่งฝ่าย วิกฤติการณ์เช่นนี้ฉายให้เห็นถึงความไม่เข้าใจแก่นแท้ของประชาธิปไตยของคน ไทย ทั้งยังฉายให้เห็นถึงการขาดจิตสำนึกของนักการเมืองที่ทำ ให้คนไทยตกเป็นเหยื่อของการเมือง เรื่องส่วนตน และทำให้สังคมไทยกลายเป็นสังคมแห่งความเกลียดชัง เข่นฆ่าทำร้ายกันเองโดยขาดสติ

แม้ นายทิวาจะนำเสนอกวีนิพนธ์หลายบทด้วยน้ำเสียงที่ดุดัน ประชด เสียดสี เพื่อตั้งคำถามและกระตุ้นให้ผู้อ่านได้ร่วมคิดร่วมตระหนักกับบาดแผลที่ร้าว ลึกของสังคมไทย แต่ก็ยังได้ใช้บทกวีบางบทปลุกปลอบและเตือนสติผู้อ่านให้ยึดมั่นในสำนึกรัก ชาติ มองวิกฤติความเปลี่ยนแปลงด้วยสติ เมตตา ปล่อยวางแต่ใช่จะนิ่งดูดาย และเชื่อในกฎแห่งกรรม พร้อมเสนอว่าท้ายที่สุด การมองวิกฤตินี้ด้วยปัญญาจะทำให้เห็นว่าวิกฤติครั้งนี้ จะไม่มีชัยชนะ และไม่มีใครชนะ

ใน ความไหวนิ่งงัน แสดงให้เห็นชั้นเชิงการประพันธ์กลอน กาพย์ และโคลงของนายทิวา ที่สืบทอดฉันทลักษณ์ตามขนบโดยสร้างสรรค์ลีลา จังหวะ และท่วงทำนองที่มีลักษณะเฉพาะตัว มีฝีมือโดดเด่นในเรื่องของการเล่นเสียง การเล่นคำซ้ำคำ และการใช้คำที่มีความหมายตรงกันข้าม อันเป็นกลวิธีที่ผู้แต่งสามารถสร้างจินตภาพเชื่อมโยงกับวิกฤติการณ์ทางการ เมืองได้โดยไม่ต้องเล่าถึงเรื่องราวต่าง ๆ ในลักษณะที่เป็นบันทึกเหตุการณ์ แต่เป็นการใช้ภาษาวรรณศิลป์เพื่อเป็นกระบอกเสียง และเป็นเครื่องมือบันทึกความรู้สึกนึกคิดและพฤติกรรมของผู้คนผ่านสายตาของ ผู้แต่งที่ได้เฝ้ามองสังคมการเมืองไทยที่เคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง ด้วยความนิ่ง งัน

เมืองในแสงแดด
ของ โกสินทร์ ขาวงาม

เมืองในแสงแดด สะท้อนภาพชีวิตประจำวันที่ประทับอยู่ในใจของผู้แต่งผ่านบทร้อย กรองที่ละเมียดละไมในอารมณ์ คล้ายผู้แต่งกำลังวาดภาพด้วยภาษา แตะแต้มรายละเอียดให้ผู้อ่านสัมผัสรับรู้รูป รส กลิ่น เสียง ที่ผู้แต่งรู้สึก

ภาพที่ผู้แต่งวาดไว้สะท้อนถึงพื้น หลังของชีวิตและสังคมที่รองรับ แม้เป็นเพียงภาพของสบู่หอมนกแก้ว ตุ๊กตา รอยสัก แมวกับงู หรือดวงตาปลาช่อน เพียงภาพของคนเล็กๆ เช่น ช่างเขียนป้าย อดีตแชมป์มวย หญิงเลี้ยงวัว ช่างเครื่องเสียง พระชรา หรือพ่อค้าร้านของชำ เพียงภาพของสถานที่ธรรมดา เช่น บ้านในซอย อพาร์ตเมนต์ สวนสาธารณะ โรงหนัง หรือบนรถทัวร์ ล้วนบอกเล่าชีวิตร่วมสมัยของคนสามัญที่เป็นอยู่จริง แม้จะเป็นชีวิตที่ลำบากยากเข็ญ ผู้แต่งก็ยังมองเห็นแง่มุมของความงาม และอารมณ์ละเมียดละไมที่กล่อมเกลาจิตใจให้มีแรงกำลังที่จะดำรงอยู่

กวีนิพนธ์เล่มนี้เด่นที่ การใช้กระบวนจินตภาพปะติดความ (collage) พรรณนาเร้าประสาทสัมผัสของผู้อ่านได้อย่างมีชีวิตชีวา สัมผัสสระและอักษรให้เสียงที่กลมกลืนคล้องจองกันอยู่ในท่วงทำนองหวานเศร้า จะ เร่งจังหวะกระชั้นหรือทอดอารมณ์ตามเนื้อความก็อยู่ในอรรถรสเช่นนั้น

เมืองในแสงแดด จึงเปรียบเหมือนแดดอ่อนที่อาบไล้ ภาพที่กวีวาดไว้ทั้งหมด ทั้งสิ่งสามัญ สิ่งที่น่ายินดีและน่าเศร้า จนกลายเป็นความงามอันโดดเด่น

ไม่มีหญิงสาวใน บทกวี
ของ ซะการีย์ยา อมตยา

ไม่มีหญิงสาวในบทกวี เป็นหนังสือรวมกวีนิพนธ์แบบไร้ฉันทลักษณ์ (free verse) ที่มีความสั้น-ยาวแตกต่างกันตั้งแต่ ๑๑ บรรทัดจบในครึ่งหน้าจนถึงร้อยกว่าบรรทัดหลายหน้าจบ รวม ๓๖ บท หากนับรวมบทเกริ่นด้วยก็จะเป็น ๓๗ บท บทเกริ่นที่กล่าวถึงนี้ประกอบด้วยข้อความเพียง ๓ บรรทัดที่บอกเจตนารมณ์ของผู้แต่งไว้อย่างคมคาย ดังนี้

ฉันกำลังเดินทาง ในบทกวี

บทกวีกำลังเดิน ทางในฉัน

เราต่างมุ่งหน้า สู่ปลายทางเดียวกัน

ไม่มีหญิงสาวในบทกวี สื่อ ประสบการณ์และทัศนะอันหลากหลายของผู้แต่ง ตั้งแต่การสำรวจตนเอง ทัศนะต่อบทบาท ธรรมชาติ หน้าที่ของกวีและกวีนิพนธ์ ไป จนถึงทัศนะต่อมนุษย์ ชีวิต ปรากฏการณ์และสถานการณ์ร่วมสมัยในสังคมทั้งในระดับบุคคลและก้าวไปถึงระดับ มนุษยชาติโดยเชิญชวนให้ผู้อ่านร่วมคิดไปกับเขา แต่ท้ายที่สุดแล้วสิ่งที่ผู้อ่านและผู้แต่งมองเห็นหรือค้นพบอาจไม่ใช่สิ่ง หรือคำตอบเดียวกัน

ซะการีย์ยา ไม่ได้เลือกที่จะนำเสนอประสบการณ์และทัศนะที่น่ารื่นรมย์ ตรงกันข้ามเขาได้นำเสนอเรื่องที่น่าเศร้าโศกไว้เป็นอันมาก แต่ ก็มิได้พยายามบีบคั้นความรู้สึกผู้อ่านด้วยการแสดงออกอย่างขมขื่น เกรี้ยวกราด กลับปล่อยให้ความเข้มข้นของ”สาร”ที่ ผู้อ่านรับได้ขึ้นอยู่กับเวลาและโอกาสในการอ่าน เช่น เขาใช้ถ้อยคำน้ำเสียงซึ่งโดยผิวเผินดูชวนขันในบท “หากฉันตาย” “กรณี วิวาทกับความเงียบ” และ “สระ ใอใม้มลายเสีย” แต่เมื่ออ่านซ้ำแล้ว ฉุกคิดก็จะรู้สึกได้ถึงอารมณ์ขมและการประชดเหน็บแนมที่แฝงอยู่ หรือแม้แต่ในบทที่ชวนให้หม่นหมองมากอย่าง “จนกว่าพล ทหารคนสุดท้ายจะกลับมา” เขาก็ “เล่น” กับอารมณ์เศร้าด้วยการนำรูปแบบที่ดูผ่อนคลายของรางรถไฟ อาการเคลื่อนอย่างโขยกเขยกของรถไฟ มาแทรกไว้ ซึ่งนับได้ว่าเป็นความสามารถเชิงสร้างสรรค์ที่น่ายกย่อง

ความเด่นของไม่มีหญิงสาวในบทกวี อีกประการหนึ่งอยู่ที่การอ้างถึง (allusion) บุคคล ผลงานและสถานที่ในวัฒนธรรมที่แตกต่าง ซึ่งไม่เพียงแต่จะสะท้อนความเป็นนักอ่านของผู้แต่งเองเท่านั้นแต่ยังเป็นการ จุดประกายความคิด เชิญชวนให้พอใจที่จะเปิดหน้าต่างการอ่านออกไปสู่บรรณพิภพอันกว้างไกลเพื่อ ขยายโลกทัศน์และภูมิรู้ให้กว้างขวางยิ่งขึ้นอีกด้วย

รูปฉายลายชีพ
ของ โชคชัย บัณทิต

รูปฉายลายชีพ เป็น หนังสือรวมบทกวีนิพนธ์ ๕๖ บท ระหว่างช่วงปลายปี พ.ศ. ๒๕๔๑ จนถึงต้นปี พ.ศ. ๒๕๕๓ กวีนิพนธ์แต่ละบทแม้จะแต่งขึ้นต่างกรรมต่างวาระ แต่ได้ผ่านการคัดสรรและจัดลำดับภายในกรอบของโครงเรื่อง “รูปเล่าเรื่อง”

“รูป” ในที่นี้มีทั้งภาพวาด ภาพถ่าย ภาพในจินตนาการ ภาพที่ได้พบเห็น ภาพในความทรงจำ ฯลฯ ซึ่งสะท้อนถึง “เรื่อง” อันได้แก่ชีวิตหลากหลายแง่มุมที่หลายคนอาจจะมองข้ามออกมาอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นหญิงบ้า หมอดู คนใบ้หวย เด็กขายของ ขโมยหรือพระ “ชีวิต” เหล่านี้มีทั้งที่เจาะจงเฉพาะชีวิตใครคนใดคนหนึ่งและชีวิตของผู้คนที่มารวม กันในที่นั้นๆ ด้วยเหตุผลต่างๆ กันในกวีนิพนธ์แต่ละบท กวีนิพนธ์บทแรกคือ “รูปฉายลายชีพ” เป็นเสมือนบทนำ กวีนิพนธ์บทที่ ๒๙ คือ “รูปฉายลายชีพ: แอ็คชั่น” เป็นบทเชื่อมระหว่างบทนำกับบทลงท้ายให้มีความต่อเนื่องกัน โดยมีกวีนิพนธ์บทที่ ๕๖ คือ “รูปฉายลายชีพ: แอนิเมชั่น” เป็นเสมือนบทลงท้ายที่ฉายให้เห็นจุดเริ่มต้นจากวัยเด็กที่ดำเนินมาสู่จุดสุด ท้ายคือวัยชรา ด้วยเหตุนี้จึงทำให้กวีนิพนธ์เล่มนี้มีทั้งเอกภาพด้านโครงเรื่อง และเป็นเอกเทศในแต่ละบทที่นำมาร้อยรวมเข้าด้วยกัน สะท้อนถึงความเป็นมาและเป็นไปของชีวิตผ่านสายตากวี

รูปฉายลายชีพ ใช้คำประพันธ์ประเภทกลอนเป็นส่วนใหญ่ มีส่วนน้อยเป็นกาพย์ยานี ๑๑ จังหวะกลอนและกาพย์รื่นไหล ใช้ภาษาที่เรียบง่าย งดงาม มีความหมายกระทบใจ กวีนิพนธ์หลายบทเขียนให้คิดไปได้ไกลกว่าถ้อยคำที่ปรากฏ โดยเฉพาะการตั้งชื่อกวีนิพนธ์แต่ละบทมีทั้งตรงไปตรงมา เสียดสี และชวนให้คิด เช่น “ภาพในเพลง” “คนขายอนาคต” “นิทรรศกาม”

กลวิธีการนำเสนอ เป็นไปในลักษณะเล่าเรื่อง บางครั้งทิ้งคำถามไว้ในบทกวีเพื่อให้ผู้อ่านหาคำตอบด้วยตัวเอง ที่น่าสนใจคือผู้แต่งใช้กวีนิพนธ์ทำหน้าที่เสมือนกล้องบันทึกความสัมพันธ์ ระหว่าง “รูป” และ “ชีวิต” รูปฉายลายชีพ จึงเป็นชื่อที่ครอบคลุมเนื้อเรื่องทั้งหมด เพราะเป็นการฉายรูปให้เห็นว่า “ชีวิต” เป็นอย่างไร “รูป” ก็เป็นอย่างนั้นไม่ต่างกัน เพราะ “รูป” ก็คือชีวิต “ชีวิต” ก็คือ “รูป” นั่นเอง

………………………………………………………..

ข้อสังเกตจากคณะกรรมการคัดเลือกกวีนิพนธ์
รางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอา เซียน (ซีไรต์) ประจำปี ๒๕๕๓

หนังสือ ส่งเข้าประกวดรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรต์) ประจำปี ๒๕๕๓ ซึ่งเป็นรอบของวรรณกรรมสร้างสรรค์ประเภทกวีนิพนธ์มีทั้งหมด ๗๔ เรื่อง คณะกรรมการคัดเลือกได้ตรวจสอบคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ พบว่า มีหนังสือไม่เข้าหลักเกณฑ์จำนวน ๓ เรื่อง เป็นนวนิยาย ๑ เรื่อง หนังสือร้อยแก้วทั่วไป ๑ เรื่อง และหนังสือไม่มี เลข มาตรฐานสากลประจำหนังสือ (ISBN) ๑ เรื่อง จึงมีกวีนิพนธ์ที่พิจารณาคัดเลือกจำนวน ๗๑ เรื่อง

ภาพรวมของกวีนิพนธ์ที่ส่งเข้าพิจารณาคัดเลือก

๑. รูปแบบคำประพันธ์ มี ๓ รูปแบบ คือ

๑.๑ กวีนิพนธ์ที่แต่งโดยใช้ฉันทลักษณ์ไทย ได้แก่ โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน ร่าย

๑.๒ กวีนิพนธ์แบบไร้ฉันทลักษณ์ (free verse) หรือกลอนเปล่า ๑.๓ กวีนิพนธ์ที่แต่งโดยใช้ร้อยกรองพื้นบ้าน เช่น เพลงกล่อมเด็ก ผญา กลอน หัวเดียว เป็นต้น

กวีนิพนธ์ที่ส่ง เข้าพิจารณาคัดเลือกนิยมใช้ฉันทลักษณ์ไทยมากที่สุด นอกจากนี้ พบว่า ยังนิยมใช้ฉันทลักษณ์ไทยและกลอนเปล่าในเล่มเดียวกัน ใช้กลอน เปล่าทั้งเล่ม และใช้ร้อยกรองพื้นบ้าน มากน้อยลงมาตามลำดับ

กวีนิพนธ์ที่แต่งโดยใช้ฉันทลักษณ์ไทยมักใช้กลอนเป็นหลัก ส่วนคำประพันธ์ประเภทกาพย์ โคลง ฉันท์ และร่าย แม้จะพบอยู่ในกวีนิพนธ์หลายเรื่อง แต่ก็มีในสัดส่วนที่ไม่มากนัก

๒. เนื้อหา กวีนิพนธ์ที่ส่งเข้าพิจารณาคัดเลือกมี เนื้อหาหลากหลาย ครอบคลุมแนวคิดทั้งทางโลกและทางธรรม สะท้อนเหตุการณ์ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง สิ่งแวดล้อม ความคิดและการใช้ชีวิตของปัจเจกบุคคล ประเด็นสำคัญที่มักนำเสนอ ได้แก่

๒.๑ การเมือง ผู้แต่งมักแสดงทัศนะเกี่ยวกับการเมืองที่สืบ เนื่องมาจากเหตุการณ์รัฐประหาร ๑๙ กันยายน ๒๕๔๙ อันเป็นเหตุการณ์ที่ส่งผลให้สังคมไทยแบ่งกลุ่มทางการเมืองออกเป็นสองกลุ่ม อย่างชัดเจน รวมทั้งยังได้วิพากษ์วิจารณ์สภาพการเมืองโดยรวมของสังคมไทยจากมุมมองความคิด ความเชื่อของผู้แต่งเอง

๒.๒ สถานการณ์จังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นประเด็นที่ผู้แต่งเขียน ถึงมากอย่างมีนัยสำคัญ พบว่า ผู้แต่งทั้งที่เป็นชาวใต้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่และที่ไปอาศัยอยู่ในภูมิภาค อื่น ๆ ได้ร่วมกันถ่ายทอดภาพความเป็นจริงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ผ่านมุมมองของตน โดยสะท้อนภาพการดำรงชีวิตทั้งที่สุขและทุกข์ ทั้งที่สร้างสรรค์และทำลาย

๒.๓ ศาสนา ผู้แต่งได้สะท้อนความเชื่อความศรัทธาในศาสดาและหลักศาสนาของศาสนิกชนไม่ เฉพาะแต่พุทธศาสนาเท่านั้น น่าสังเกตว่ามีผู้แต่งหลายท่านที่กล่าวถึงศาสนาอื่น ๆ โดยเฉพาะศาสนาอิสลามอีกด้วย ประเด็นที่เกี่ยวกับศาสนานี้มี ทั้งที่เขียนถึงความดีงามความสูงส่งของศาสนา และที่ตั้งคำถาม ต่อศาสนาและหลักคำสอน

๒.๔ สังคม ผู้แต่งจำนวนมากได้สะท้อนให้เห็นความเปลี่ยน แปลงอย่างรวดเร็วของสังคมที่เกิดจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีว่าความก้าว หน้าดังกล่าวได้ก่อให้เกิดผลต่อความคิด การใช้ชีวิต และพฤติกรรมของคนในปัจจุบัน ทั้งยังตั้งคำถามถึงทางเลือกระหว่างวิถีชีวิตแบบเก่าที่ผู้คนสัมพันธ์กัน อย่างใกล้ชิดกับวิถีชีวิตแบบใหม่ที่เน้นการใช้เทคโนโลยีจนทำให้ผู้คนห่าง เหินกัน นอกจากนี้ ผู้แต่งยังสะท้อนแนวคิดและการใช้ชีวิตของปัจเจกบุคคลที่พยายามแสดงความเป็น อิสระและเสรีนิยมทางความคิดความเชื่อทางการเมืองและศาสนา รวมถึงการใช้ชีวิตที่เป็นตัวของตัวเอง ไม่ผูกมัดกับกฎเกณฑ์ของสังคม โดยเฉพาะในหมู่คนรุ่นใหม่

๒.๕ ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นประเด็นที่กล่าวถึงพอสมควร ผู้แต่งกล่าวถึงความเสียหายของ ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อการใช้ชีวิตของมนุษย์ โดยแสดงความวิตกกังวลถึงภัยต่าง ๆ จากธรรมชาติ และเรียกร้องให้มนุษย์ช่วยกันรักษาธรรมชาติ

๓. ผู้แต่ง จากประวัติโดยย่อของผู้แต่งในหนังสือแต่ละเล่ม พบว่า ผู้แต่งมีทั้งผู้ที่ทำงานวรรณกรรมคือเป็นนักเขียนส่วนหนึ่ง และผู้ที่ประกอบอาชีพอื่นแล้วสร้างสรรค์กวีนิพนธ์ไปด้วยอีกส่วนหนึ่ง ในกลุ่มหลังนี้ที่พบมาก ได้แก่ ข้าราชการครู ข้าราชการอื่น ๆ และ สื่อมวลชน การที่ผู้แต่งมาจากหลายสาขาอาชีพนี้ เป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เนื้อหา ความคิด และมุมมองที่นำเสนอมีความหลากหลาย ประเด็นที่น่าสนใจอีกประการหนึ่งก็คือ มีพระสงฆ์ส่งกวีนิพนธ์เข้าพิจารณาในครั้งนี้ด้วย และนำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับชีวิตทางโลกได้อย่างน่าสนใจ

ข้อสังเกต

คณะกรรมการคัดเลือกรางวัลวรรณกรรมซีไรต์ ประจำปี ๒๕๕๓ มีข้อสังเกตเกี่ยวกับ กวีนิพนธ์ทั้ง ๗๑ เรื่อง ดังนี้

๑. รูปแบบการประพันธ์ พบว่า กวีนิพนธ์ที่แต่งโดยใช้ฉันทลักษณ์ประเภทกลอนและกาพย์มีการใช้สัมผัสซ้ำและ สัมผัสเลือนเป็นจำนวนมาก ในกรณีสัมผัสซ้ำ มีทั้งสัมผัสซ้ำในบทและระหว่างบท และในกรณีของสัมผัสเลือนมักพบการใช้คำที่มีเสียงสระคล้ายกันเป็นคำรับส่ง สัมผัส ส่วนคำประพันธ์ประเภทอื่น ๆ เช่น โคลง พบว่านอกจากจะมีข้อบกพร่องในเรื่องตำแหน่งคำเอก คำโท และคำสร้อยในบาทที่ ๑ และบาทที่ ๓ แล้ว ในโคลงดั้น ยังมีที่แต่งโดยขาดโทคู่ในบาทสุดท้าย นอกจากนี้ การจัดรูปแบบของโคลงกระทู้ หรือแม้แต่โคลงสี่สุภาพ ยังพบว่าผิดไปจากขนบการประพันธ์ ส่วนคำประพันธ์ประเภทฉันท์ พบว่า มีการเลือกคำมาใช้ในตำแหน่งครุและลหุโดยเปลี่ยนแปลงรูปคำไปจนผิดหลัก ไวยากรณ์และไม่สื่อความ

๒. การใช้ถ้อยคำ พบว่า มีการใช้ถ้อยคำที่ไม่ถูกต้องหรือไม่เหมาะสมกับบริบทอยู่เป็นจำนวนมาก มีการสร้างสรรค์ถ้อยคำใหม่ ๆ และการประสมคำที่ไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ ทำ ให้เป็นคำที่เข้าใจเฉพาะผู้แต่ง ไม่สื่อความหมายแก่คนทั่วไป รวมทั้งการนำคำภาษาต่างประเทศที่เขียนด้วยอักษรโรมันมาใช้ บางกรณีก็เกินความจำเป็น บางกรณีก็สื่อความหมายคลาดเคลื่อนไปจากภาษาเดิม

นอก จากนี้ ยังพบว่ามีการใช้คำทับศัพท์ภาษาอังกฤษโดยออกเสียงตามความเข้าใจของ ผู้ แต่ง ทำให้เกิดปัญหาเรื่องการรับส่งสัมผัสอันเกิดจากการออกเสียงที่ไม่ถูกต้องอีก ด้วย

๓. การบรรณาธิกรณ์ พบว่า กวีนิพนธ์หลายเล่มมีเนื้อหาโดยรวมน่าสนใจ แต่ขาดการบรรณาธิกรณ์ที่ดี ทำให้การจัดเรียงเนื้อหาไม่มีแนวคิดที่เป็นเอกภาพ รวมทั้งการพิสูจน์อักษรยังผิดพลาดเป็นจำนวนมาก และพบคำที่สะกดผิดในกวีนิพนธ์เกือบทุกเล่ม เป็นการลดทอนคุณค่าของหนังสือลงไปอย่างน่าเสียดาย

นอกจากนี้ยังพบ ว่า กวีนิพนธ์ที่ใช้ฉันทลักษณ์และไร้ฉันทลักษณ์ในเล่มเดียวกัน เมื่อนำมาอยู่ร่วมกันทำให้ไม่มีเอกภาพ เพราะรูปแบบฉันทลักษณ์ทั้งสองแบบมีข้อเด่นคนละด้าน จึงทำให้หนังสือมีข้อด้อยกว่าเล่มที่ใช้คำประพันธ์รูปแบบเดียวกันทั้งเล่ม ส่วนกวีนิพนธ์ที่ผู้แต่งพยายามใช้ฉันทลักษณ์หลายรูปแบบในเล่มเดียวกัน กลับสะท้อนให้เห็นระดับฝีมือการประพันธ์ฉันทลักษณ์แต่ละชนิดว่าไม่เสมอกัน ทำให้คุณภาพของงานโดยรวมลดลง

อนึ่ง การเขียนคำนำหรือคำนิยมของบรรณาธิการหรือผู้อื่นนั้น ข้อมูลที่นำมากล่าวถึงและการใช้คำควรคำนึงถึงความถูกต้องทางวิชาการและความ เหมาะสมสอดคล้องกับเนื้อหาสาระในกวีนิพนธ์และระดับฝีมือของผู้แต่งด้วย

ข้อเสนอแนะ

๑. การจัดพิมพ์หนังสือกวีนิพนธ์ควรมีการบรรณาธิกรณ์ เพื่อให้หนังสือมีเนื้อหาที่เป็นเอกภาพ มีแนวคิดชัดเจน มีการตรวจแก้ไขคำผิดและปรับปรุงสำนวนให้ถูกต้อง

๒. การใช้คำภาษาต่างประเทศในกวีนิพนธ์ไม่ว่าในรูปแบบใดก็ตาม หากนำมาใช้เพื่อเป็นคำรับส่งสัมผัสควรตรวจสอบเรื่องการออกเสียงให้ถูกต้อง ว่าสามารถรับส่งสัมผัสได้หรือไม่

๓. การใช้ฉันทลักษณ์ หากต้องการยึดฉันทลักษณ์ตามขนบ ควรระมัดระวังเรื่องสัมผัสเนื่องจากเป็นหลักสำคัญที่ทำให้บทกวีมีฉันทลักษณ์ ที่ถูกต้องและไพเราะงดงาม อีกทั้งยังเป็นการพิสูจน์ความรู้รอบทางภาษาของผู้แต่งได้อย่างแท้จริง ควรเลี่ยงสัมผัสซ้ำและสัมผัสเลือน ทั้ง ยังควรคำนึงถึงการวางรูปแบบฉันทลักษณ์ประเภทต่าง ๆ ให้ถูกต้องด้วย

อย่าง ไรก็ดี ผู้แต่งมีสิทธิ์สร้างสรรค์ฉันทลักษณ์ขึ้นใหม่ และในการนำเสนอควรแสดงให้เห็นถึงการสร้างสรรค์ นั้นอย่างชัดเจน สามารถสื่อให้ผู้อ่านเข้าใจฉันทลักษณ์ของตนได้

๑๓ กรกฎาคม ๒๕๕๓

เมื่อเป็นเช่นนี้ ก็น่าจะอนุมานได้ว่า อายุจริงของโปสการ์ดเหล่านี้น่าจะครบ 100 ปีแล้ว เพราะการพิมพ์โปสการ์ดน่าจะพิมพ์แล้วขายหลายปี เทียบกับโปสการ์ดในปัจจุบันที่พิมพ์แล้ววางขายเป็นเวลานาน สมัยก่อนก็น่าจะเป็นเช่นเดียวกัน

โปสการ์ดนี้เป็นรูปสถานที่สำคัญของเมืองเบอร์ลิน จะเป็นสถานที่ใดก็สุดจะเดาเพราะเขียนเป็นภาษาเยอรมัน และที่บ้านก็ไม่มีพจนานุกรมภาษาเยอรมันจึงขอคัดลอกอักษรโรมันที่พิมพ์อยู่บนโปสการ์ดมาให้อ่าน ดังนี้

Berlin Platz vor dem Reichstagsgebaude mit Bismarck-Denkmel

เดา ๆ เอาว่า สถานที่นี้น่าจะตั้งชื่อ หรือเกี่ยวข้องกับรัฐบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ของเยอรมันคือบิสมาร์ค ผิดถูกอย่างไรไม่รับประกัน

โปสการ์ดแผ่นนี้ส่งโดยคนไทยไปหาคนไทยด้วยกัน ซึ่งสันนิษฐานว่าคงเป็นข้าราชการที่ไปเรียนในยุโรป หรือไม่ก็ติดตามเจ้านายไปอยู่ที่ยุโรป โปสการ์ดแผ่นนี้เขียนเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ.2456 หรือ ค.ศ.1913 ในช่วงต้นรัชการที่ 6 ซึ่งในเนื้อความกล่าวว่าจะมี “เสด็จในกรมฯ” จะเสด็จถึงฮัมเบิก (สันนิษฐานว่าคือเมือง Hamburg ในเยอรมันนี) ดังนั้น จึงคิดว่าเจ้าของโปสการ์ดและผู้รับ น่าจะเป็นคนสำคัญอยู่ไม่น้อย

ผมก็ไม่นึกฝันว่าจะได้เห็นโปสการ์ดอายุนับร้อยปีมาก่อน ยิ่งการจะได้มาเป็นของตนเองยิ่งไม่ต้องพูดถึง แต่ตอนนี้อยู่ ๆ ก็ได้มาโดยไม่คาดฝัน จึงเอามาอ่านและชมอยู่บ่อย ๆ  ในความรู้สึกนั้นไม่คิดว่านี่เป็นเพียงโปสการ์ดแผ่นหนึ่งเท่านั้น แต่เป็นบันทึกประวัติศาสตร์สังคมเลยทีเดียว

น่าค้นหาว่า ผู้เขียนและผู้รับเป็นใคร ไปทำอะไรที่ประเทศในยุโรปเมื่อเกือบ 100 ปีก่อน จาการอ่านข้อความในโปสการ์ดแผ่นอื่น ๆ ก็พออนุมานได้ว่า ทั้งสองเป็นข้าราชการในสังกัดของเจ้านาย ผู้รับโปสการ์ดคือนายสุ่น (Nai Soon) เป็นข้าราชการในสังกัดของ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช พระบิดาแห่งกองทัพบกไทย เพราะมีโปสการ์ดใบหนึ่งจ่าหน้าถึง นายสุ่น ส่งวังกรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช Bangkok Saim แต่ผู้ส่งเป็นใครยังไม่สามารถสันนิษฐานได้

ที่น่าทึ่งอย่างหนึ่งคือ เมื่อ 100 ปีก่อนชาวยุโรปมีเทคโนโลยีการพิมพ์สีที่คมชัดสวยงามแล้ว  คุณภาพไม่ต้องพูดถึง เพราะผ่านมาร้อยปียังสีสวยสดอยู่เลย ถ้าภาษาอีสานบ้านผมก็ต้องบอกว่า “เป็นตางึด” คือเหนือความคาดหมายแบบสุด ๆ จริง ๆ

โกศล อนุสิม

เนื่องจากมนุษย์เป็นผู้สร้างโลกหนังสือขึ้นมา ดังนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นในโลกหนังสือ คือสิ่งที่มนุษย์ปรารถนาที่จะให้เกิดขึ้นในโลกจริง ๆ  แต่ไม่สามารถจะเกิดขึ้นได้นั่นเอง

ความมหัศจรรย์ในโลกหนังสือเป็นแรงบันดาลใจให้มนุษย์เอาชนะข้อจำกัดของตนเองได้  นั่นคือ สิ่งประดิษฐ์ทางวิทยาศาสตร์ทีี่มนุษย์ใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันในปัจจุบันนั้น มีเป็นจำนวนมากที่ปรากฏขึ้นในโลกหนังสือก่อน

เครื่องบิน เรือดำน้ำ ดาวเทียม โทรทัศน์  ฯลฯ ล้วนเป็นเพียงจินตนาการในหนังสือมาก่อน ในยุคสมัยที่หนังสือเหล่านั้นได้ถูกตีพิมพ์ขึ้น ของเหล่านี้เป็นเพียงจินตนาการเพื่อความบันเทิงเท่านั้น แต่ในปัจจุบันเป็นสิ่งที่มนุษย์คุ้นเคยกันโดยทั่วไป

โลกหนังสือจึงเป็นโลกมหัศจรรย์ แต่ที่มหัศจรรย์ยิ่งกว่าคือสติปัญญาของมนุษย์ที่สร้างโลกมหัศจรรย์ในหนังสือขึ้นมา จากนั้นก็สร้างสิ่งมหัศจรรย์ที่เคยมีแต่ในโลกหนังสือให้กลายเป็นจริง

นี่แหละความมหัศจรรย์ที่แท้.

โกศล อนุสิม
11 กรกฎาคม 2553

วรรณกรรมทุกเรื่องมีทั้งตัวละครที่เป็นตัวเอกและตัวประกอบ เป็นตัวแทนของกลุ่มชนทุกชั้นในสังคม ไม่มีวรรณคดีเรื่องใดที่ดำเนินไปโดยตัวละครที่เป็นชนชั้นเดียวกันล้วน ๆ ได้ ดังนั้น หากพินิจถ้อยคำของ บรรจง บรรเจิดศิลป์ ซึ่งเป็นนักวิชาการวรรณกรรมคนสำคัญของไทยคนหนึ่งได้กล่าวไว้ว่า “ดูวรรณกรรมจากสังคม ดูสังคมจากวรรณกรรม” ย่อมจะเห็นเป็นจริงแท้ เพราะวรรณคดีทุกเรื่องล้วนแต่สะท้อนภาพความสัมพันธ์ของผู้คนในสังคมทั้งสิ้น

ในบรรดาตัวละครทั้งหลายเหล่านั้น เราสนใจตัวละครที่ไม่ใช่ตัวเอกมากกว่าตัวเอก ในที่นี้ของเรียกว่า “ตัวประกอบในวรรณคดี” ไปพลางก่อน ตัวละครเหล่านี้มองอย่างผิวเผินเป็นเพียงตัวแทนของผู้คนเล็ก ๆ ที่ไม่มีบทบาทสำคัญแต่อย่างใด หลายตัวละครเรื่องสามก๊กปรากฏตัวออกมาเพียงเพื่อให้ตัวเอกซึ่งเป็นบุคคลสำคัญได้แสดงออกถึงความเป็นผู้ยิ่งใหญ่เหนือผู้คนเท่านั้น เช่น ปรากฏตัวออกมาเพื่อให้แม่ทัพนายกองสั่งตัดศีรษะเพื่อเน้นย้ำถึงความเป็นผู้มีอำนาจ ตัวละครเช่นนี้มีอยู่มากมายในโลกวรรณคดี

สังมมนุษย์ก็เป็นเช่นนี้ มีคนมากมายมีชีวิตอยู่ในลักษณะเดียวกับตัวประกอบในวรรณคดี หากมองผิวเผินแล้วเป็นบุคคลที่ไม่มีความสำคัญในสังคม แต่แท้จริงแล้ว หากปราศจากคนเหล่านี้ คนสำคัญทั้งหลายก็ไม่สามารถจะทำอะไรเพื่อให้ตัวเองกลายเป็นคนสำคัญขึ้นมาได้

ไม่ว่าตัวประกอบในวรรณคดีหรือตัวประกอบในชีวิตจริง ล้วนแต่มีส่วนในการอุ้มชูตัวเอกให้มีความสำคัญด้วยกันทั้งสิ้น.

โกศล อนุสิม
๑๐ กรกฎาคม ๒๕๕๓

.

เนื้อหาเพลงลูกทุ่งแม้ส่วนมากใช้ความรัก เป็นแก่นในการดำเนินเรื่อง หากมองผิวเผินอาจเห็นเพียงความไร้สาระของความรัก อกหัก ผิดหวัง ขมขื่น การตัดพ้อต่อว่าของผู้หญิงผู้ชาย แต่หากมองให้ลึกแล้วจะเห็นว่า เพลงลูกทุ่งได้สะท้อนให้เห็นถึงความจริงของสังคมในยุคสมัยที่เพลงนั้นได้ เขียนขึ้นมา

ในบางยุคสมัยหลายอย่างที่กล่าวถึงในเพลงลูกทุ่ง เป็นข้อเท็จจริง เป็นการวิเคราะห์ลักษณะสังคมอย่างคมชัดและลึกซึ้ง ตลอดจนวิพากษ์วิจารณ์ผู้มีอำนาจในบ้านเมือง มีผลทำให้ทั้งผู้เขียนและผู้ร้องถูกคุกคามคาดโทษมาแล้วก็มี

หากพิจารณาให้ดีแล้ว การวิพากษ์วิจารณ์ การสะท้อนข้อเท็จจริงและปัญหาสังคมนั้น เพลงลูกทุ่งได้กระทำมาโดยตลอด โดยความตั้งใจหรือไม่ตั้งใจของนักแต่งก็ตาม

เพลงลูกทุ่งนั้นอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนของสังคม เหตุการณ์ที่สำคัญที่เกิดขึ้น หรือแม้กระทั่งพฤติกรรมของผู้นำหรือคนสำคัญของสังคมมักถูกหยิบยกไปกล่าวถึงเสมอ ตัวอย่างที่เห็นชัดเช่นกรณีพิพาทเขาพระวิหาร เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 การดำเนินนโยบายในการบริหารประเทศของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ดร.ทักษิณ ชินวัตร เป็นต้น

ข้อเท็จจริงอย่างหนึ่งที่ถูกกล่าวถึงใน เพลงลูกทุ่งเสมอๆก็คือ ความแตกต่างของฐานะทางเศรฐกิจและสังคมของคน ซึ่งก่อให้เกิความไม่ลงรอยกันในทางความคิดและการกระทำ จนบางครั้งทำให้เกิดความขัดแย้งขึ้น ที่ร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิตเลือดเนื้อก็มาก ซึ่งเพลงลูกทุ่งได้สะท้อนผ่านตัวละครที่เป็นคนหนุ่มสาวมีความรักต่อกัน ขณะที่ฝ่ายหนึ่งอยู่ในครอบครัวที่มีฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมดีกว่า จึงถูกกีดกันจากพ่อแม่ของตนไม่ให้ไปรักอีกฝ่าย กรณีที่เกิดขึ้นจริงและนักแต่งเพลงได้นำมากล่าวไว้ในเพลงจนโด่งดังก็คือ เหตุการณ์ที่หนุ่มสาวกระโดดน้ำตายบนสะพานสารสินที่เชื่อมภูเก็ตกับแผ่นดินใหญ่ เนื่องจากถูกกีดกันจากพ่อแม่ของฝ่ายหญิงที่มีฐานะทางเศรฐกิจและสังคมดีกว่าฝ่ายชาย เป็นโศกนาฏกรรมสะเทือนใจผู้คนเป็นอย่างมาก

สัญลักษณ์ที่นักแต่งเพลงใช้ในการบ่งบอก ถึงความแตกต่างของคนในสังคมผ่านบทเพลงมีหลายอย่าง เช่น บ้าน อาหารการกิน เสื้อผ้าและเครื่องประดับ และที่เห็นบ่อยก็คือยานพาหนะ นับตั้งแต่ยานพาหนะสมัยเก่าคือเกวียนเทียมวัว มาจนถึงรถจักรยาน รถจักรยานยนต์ รถยนต์ จนปัจจุบันนี้เครื่องบินก็ถูกกล่าวถึงบ้างแล้ว

ยานพาหนะที่ปรากฏในเพลงลูกทุ่งแบ่งได้ อย่างคร่าวๆ 3 ระยะดังนี้

ระยะที่ 1 การเปรียบเทียบระหว่างเกวียนกับรถยนต์ เพลงลูกทุ่งเมื่อสมัยสามสิบปีขึ้นไป เกวียนมักถูกนำมาเปรียบเทียบกับรถยนต์ แน่นอนว่าเจ้าหนุ่มต้องเป็นคนบ้านนอกเข้ากรุง เจอสาวสวย ชวนน้องไปเที่ยวบ้านนา ไปนั่งเกวียนชมจันทร์ สมัยนั้นนอกจากเป็นบ่งบอกฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมของปัจเจกบุคคลแล้ว เกวียนกับรถยนต์ยังเป็นสัญลักษณ์ของลักษณะทางสังคมอีกด้วย เกวียนนั้นย่อมเป็นสัญลักษณ์ของสังคมชนบท(สังคมแบบดั้งเดิม) ส่วนรถยนต์นั้นเป็นสัญลักษณ์ของสังคมเมือง(สังคมสมัยใหม่)

ระยะที่ 2 การประหมัดของจักรยานกับมอเตอร์ไซค์ ที่เห็นได้ชัดเจนก็ในเพลง จักรยานคนจน นอกจากจะเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมที่แตกต่างกันของ ปัจจเจกบุคคลแล้ว ยังปรากฏประเด็นที่น่าสนใจคือ การกล่าวถึงการเข้ามามีบทบาทของต่างชาติในสังคมไทย ที่ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมในเพลงนี้ก็คือ อุตสาหกรรมผลิตรถจักรยานยนต์ของญี่ปุ่นที่ทันสมัยและใหญ่กว่า (ไปนั่งท้ายมอเตอร์ไซด์ รุ่นใหม่เมดอินเจแปน) เข้ามาเบียดกระแทกอุตสาหกรรมพื้นเมือง (จักรยานของพี่ราคาไม่กี่ร้อยบาท ถึงช้าอืดอาดแต่ก็เมดอินไทยแลนด์) และสร้างพฤติกรรมการบริโภคขึ้นมาใหม่ จนในที่สุดจักรยานยนต์กลายเป็นยานพาหนะที่จำเป็นสำหรับคนเป็นจำนวนมาก มียอดผลิตและยอดขายปีละนับล้านคันในปัจจุบัน

ระยะ ที่ 3 การปะทะกันของมอเตอร์ไซด์กับรถยนต์ เมื่อ มอเตอร์ไซด์กลายเป็นยานพาหนะที่ทุกคนสามารถมีได้ จึงไม่ใช่สิ่งที่บ่งบอกฐานะสูงส่งของผู้ครอบครองอีกต่อไป เพราะบัดนี้รถยนต์ได้กลายเป็นผู้นำ ในปัจจุบันจึงได้ยินในเพลง ได้เห็นในมิวสิควิดิโออย่างชัดเจนว่า ส่วนมากแล้วหนุ่มมอเตอร์ไซด์มักเป็นฝ่ายพ่ายแพ้หนุ่มที่เป็นเจ้าของรถยนต์

รถยนต์ จึงเป็นยานพาหนะที่บ่งบอกถึงฐานะที่ดีกว่าของผู้ครอบครองทำให้คงความได้เปรียบคู่แข่ง ในสังคมเมืองโดยเฉพาะเมืองใหญ่ๆ รถยนต์นั่งหรือรถเก๋งมีบทบาทสูง ดังจะเห็นได้ในมิวสิควิดิโอแสดงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในกรุงเทพฯ ส่วนในสังคมชนบทและหัวเมืองเล็ก รถปิ๊กอัพก็สามารถฟาดฟันมอเตอร์ไซด์ให้พ่ายแพ้ลงได้ ที่เห็นเด่นชัดก็คือเพลงมอเตอร์ไซด์ฮ่าง ที่คนมีฐานะทางเศรษฐกิจด้อยกว่าซึ่งมีแค่มอเตอร์ไซด์ฮ่าง(ฮ่าง= เก่าๆ หรือผุๆพังๆ) ต้องพ่ายแพ้คนที่มีฐานะเศรษฐกิจดีกว่าซึ่งมีรถปิ๊กอัพแย่งสาวไปครอง

การใช้ยานพาหนะบ่งบอกฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมของคนในเพลงลูกทุ่งทั้ง 3 ระยะดังที่กล่าวมาแล้ว แม้เป็นเพียงการพินิจพิจารณาโดยไม่ได้อาศัยกรอบหรือทฤษฎีทางวิชาการ แต่อย่างน้อยก็พอจะเห็นได้ว่าเพลง ลูกทุ่งได้บันทึกข้อเท็จจริงทางสังคมไว้สม่ำเสมอ การเกิดขึ้นของเพลงแต่ละเพลงล้วนแต่มีพื้นฐานมาจากสภาพสังคมในช่วงนั้นๆ ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการศึกษา วิเคราะห์ วิจัย ถึงสภาพสังคมในยุคสมัยที่เพลงเหล่านั้นได้เขียนขึ้นมา.

โกศล อนุสิม

…………………………………….

ตัวอย่างเพลงเกี่ยวกับยานพาหนะ

เพลงจักรยานคนจน
คำร้อง/ ทำนอง ชวนชัย ฉิมพะวง
ขับร้อง ยอดรัก สลักใจ

คนจนอย่างพี่ ไม่มีเงินเป็นอำนาจ จะไปสามารถบังคับ สะกดจิตใจ คนสวยของพี่จึงคิดจะมีรักใหม่ไปนั่งท้ายมอร์เตอร์ไซด์ รุ่นใหม่เมดอินเจแปน

จักรยาน ของพี่ราคาไม่กี่ร้อยบาท ถึงช้าอืดอาดแต่ก็เมดอินไทยแลนด์ ต้องใช้เท้าปั่นรถพี่มันถึงจะแล่น ไม่เหมือนรถเครื่องต่างแดน ยิ่งวิ่งยิ่งแล่นเพราะใช้น้ำมัน

ลอง ตรองดูเถิดหนา ขวัญใจ จักรยานกับมอเตอร์ไซด์ อย่างไหนปลอดภัยกว่ากัน รถพี่ช้ากว่า แต่ช้าปลอดภัยถึงบ้าน มอร์เตอร์ไซด์วิ่งไวชนกัน ถึงโรงพยาบาลมาแล้วมากมาย

มานั่งรถพี่คนดี สบายเสียกว่า ถึงจะไม่งามสง่าแต่ก็พาเจ้าปลอดภัย กลับใจเสียก่อนพ่อแม่น้องจะร้องไห้ จักรยานและมอร์เตอร์ไซด์เจ้าจงวิจัยเลือกใครดีเอย

.

พระพุทธเจ้าตรัสว่า ธรรมทานคือการให้ที่ยิ่งใหญ่กว่าการให้ทั้งปวง การให้ธรรมทานคือการให้สติปัญญา ในระดับธรรมดา ผู้รับใช้ปัญญาแสวงหาปัจจัยมาเลี้ยงดูตนเองได้  ในระดับสูง ผู้รับใช้ปัญญาแสวงหาความหลุดพ้นได้

เราตั้งใจว่า จะแบ่งปันปัญญาแก่เพื่อนร่วมชาติมนุษย์เท่าที่จะสามารถทำได้  โดยการเขียนเรื่องราวต่าง ๆ เผยแพร่ให้อ่าน รวมทั้งมีส่วนในการเผยแพร่สิ่งที่ผู้อื่นเขียนแล้วให้คนได้อ่านกันอย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น ที่ทำไปแล้วตอนนี้ก็คือ การทำเว็บไซต์รวบรวมงานเขียนของ ดร.ไสว บุญมา ซึ่งเป็นข้อเขียนที่มีประโยชน์แก่สังคมไทยเป็นอย่างยิ่ง รวมรวบมาไว้ในเว็บไซต์ SawaiBoonma.Com ทุกคนสามารอ่านได้โดยเสรี นำความคิดที่เป็นประโยชน์ไปใช้ได้โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายแต่อย่างใด ผู้เขียนคือ ดร.ไสว บุญมา ได้อนุญาตแล้ว เว้นแต่เอาไปแสวงหารายได้ อันนี้ห้าม

ต่อไปเราจะจัดทำเว็บไซต์รวบรวม eBook ไทย โดยจะขอบริจาคบทความ หนังสือ ข้อเขียนจากบุคคลต่าง ๆ มาทำเป็นไฟล์ PDF (eBook) ให้คนดาวน์ดหลดไปอ่านฟรี  แบบนี้ความรู้มหาศาลในโลกอินเตอร์เน็ตก็จะถึงมือผู้ต้องการมากยิ่งขึ้น

นี่เป็นสิ่งที่เราตั้งใจไว้ ว่าจะหาโอกาสแบ่งปันสิ่งต่าง ๆ แก่ผู้อื่น และสิ่งที่เราแบ่งปันแล้วไม่สร้างความเดือดร้อนแก่ตัวเอง หรือเดือดร้อนน้อยที่สุดก็คือแบ่งปันภูมิปัญญา

โกศล อนุสิม
9 กรกฎาคม 2553

เขียนหนังสือมาหลายปี มีหนังสือพิมพ์เป็นเล่มจำนวนหนึ่ง และที่ยังไม่ได้พิมพ์เป็นเล่มก็มีไม่น้อย แม้จะไม่ใช่นักเขียนผู้โด่งดัง ไม่มีงานเขียนดีเลิศ ไม่มีชื่อเสียงเป็นที่ชื่นชอบ แต่การเขียนหนังสือก็ทำให้มีความสุข

เมื่อเขียนหนังสือแรก ๆ เมื่อสมัยหนุ่ม ความปรารถนาก็คือผลงานได้รับการตีพิมพ์ตามหน้านิตยสารต่าง ๆ และพิมพ์เป็นหนังสือเล่ม  รวมทั้งการเป็นผู้มีชื่อเสียง เป็นที่รู้จักของคนทั่วไป และได้รับคำชื่นชมจากผู้อ่าน

ความปรารถนาดังกล่าวผ่านแล้วผ่านเลย เมื่อถึงวันนี้ แรงจูงใจที่เคยเกิดขึ้นเมื่อวัยหนุ่มได้อันตรธานไปพร้อมกับวันวัย การเขียนหนังสือในวันนี้ มิใช่เพื่ออื่นใด หากแต่เพื่อแสดงความคิดและสติปัญญาของเราเพื่อหวังว่าจะเกิดประโยชน์แก่คนอื่นบ้าง

เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงไม่เกี่ยวที่จะเผยแพร่งานออกไปสู่การรับรู้ของผู้คนโดยวิธีใด  ไม่ว่าจะผ่านหน้ากระดาษหรือหน้าเว็บไซต์ในโลกอินเตอร์เน็ต

สิ่งที่เขียนในวันนี้จึงมุ่งประโยชน์เพื่อคนอื่น ๆ ด้วย  หาใช่เพื่อตอบสนองความต้องการของตนเพียงฝ่ายเดียว

หากมีคนอ่านหนังสือที่เราเขียน ไม่ว่าจะในหน้ากระดาาหรือในอินเตอร์เน็ตแล้วได้ประโยชน์แม้เล็ก ๆ น้อย ๆ  เรามีความสุขแล้ว

ความสุขของการเขียนหนังสือในวันนี้ จึงไม่ใช่มาจากความสำเร็จของตัวเอง หากแต่เป็นความสำเร็จของผู้อ่านที่ได้ประโยชน์จากหนังสือของเรา.

โกศล อนุสิม
8 กรกฎาคม 2553

ดังจะเห็นได้ว่า นักเขียนและกวีผู้ได้รับรางวัลทั้งหลาย ทั้งรางวัลโนเบล รางวัลพูลิตเซอร์ แม้กระทั่งรางวัลซีไรต์ บางคนเมื่อได้รางวัลแล้วยิ่งมีการสร้างสรรค์งานที่มีคุณภาพออกมาอย่างสม่ำเสมอ แต่บางคุณเมื่อได้รางวัลแล้วกลับไม่มีงานใหม่ ๆ และค่อย ๆ หายไปจากการรับรู้และความทรงจำของผู้คน

รางวัลวรรณกรรมจึงไม่ได้มีผลต่อการสร้างสรรค์งานของผู้ที่ได่รับรางวัลว่าจะสามารถสร้างสรรค์งานดี ๆ ออกมาอีกอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น การที่นักเขียนหรือกวีจะสร้างสรรค์ผลงานออกมาดีหรือไม่นั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับรางวัลที่ได้รับแต่อย่างใด

ในชีวิตการเขียนหนังสือ เราก็ได้รับรางวัลทางวรรณกรรมอยู่บ้าง เริ่มตั้งแต่ตอนเรียนมัธยมปลาย ได้รับรางวัลแต่งกลอนคำขวัญกรมตำรวจ เมื่อได้เข้าสู่วงการนักเขียนก็ได้รับรางวัลบทกวีจากสมาคมภาษาและหนังสือ ใน ปี พ.ศ.2537 รางวัลจากงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2539 รางวัลหนังสือดีวิทยาศาสตร์ไทย 88 เรื่อง ประเภทบันเทิงคดี ของ สกว. ปี พ.ศ.2544 รางวัลเหล่านี้ถือเป็นเกียรติและรับรองว่าเราเป็นผู้สร้างสรรค์งานที่มีคุณภาพตามมาตรฐานของรางวัลในครั้งนั้น ๆ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะรับประกันคุณภาพการเขียนหนังสือของเราตลอดไป

รางวัลวรรณกรรมจึงไม่ได้มีอิทธิพลต่อการพัฒนาคุณภาพของผู้สร้างสรรค์งานแต่อย่างใด และยังเป็นดาบสองคมสำหรับผู้ได้รับอีกด้วย บางคนอาจได้รับคมสร้างสรรค์ บางคนอาจได้คมทำลาย.

โกศล อนุสิม
7 กรกฎาคม 2553