เศรษฐีไม่ขี้เหนียว

คนรวยๆมักจะขี้เหนียว ไม่ค่อยแบ่งปันผู้อื่น ในนิทานที่เล่ากันต่อๆมาตั้งแต่โบราณ มีเศรษฐีใจบุญน้อยมาก ดูเหมือนว่า คนที่เป็นเศรษฐีนั้น ต้องขี้เหนียวจึงจะเป็นเศรษฐีได้ คนไม่ขี้เหนียวจะเป็นคนยากจน

โลกในปัจจุบัน คนที่เป็นเศรษฐีมีทรัพย์นับร้อยล้านพันล้านหมื่นล้านแสนล้าน ก็ดูเหมือนขี้เหนียวเช่นเดียวกัน ขี้เหนียวในที่นี้คือขี้เหนียวต่อคนอื่น แต่สำหรับตนเองไม่ขี้เหนียว ใช้เงินทองที่มีอยู่ปรนเปรอความสุขอย่างเต็มที่ โดยเฉพาะเศรษฐีเมืองไทย หาคนใจบุญได้น้อย ทั้งๆที่มีคนรวยขั้นเศรษฐีเป็นอันมาก หลายคนรวยแล้วยังถูกกล่าวหาจากสังคมว่าคดโกงอีก

เศรษฐีไม่ได้นึกเลยว่า การที่ตนเองรวยขึ้นมาได้นั้น ก็เพราะคนจนนี่แหละ เศรษฐีผลิตสินค้าอกมาขาย คนจนเป็นผู้ซื้อ เศรษฐีจึงรวยเป็นเศรษฐี หรือเศรษฐีรู้แต่เพิกเฉย ปล่อยให้คนจนเดือดร้อนต่อไป โดยไม่มีน้ำใจเจือจาน เหมือนกับว่าไม่มีคนจนอยู่ในโลกนี้

แต่ยังดีที่มีเศรษฐีหลายๆคนไม่ขี้เหนียว แม้จะเป็นส่วนน้อย ที่แบ่งปันความร่ำรวยแก่คนอื่นในรูปแบบต่างๆ ที่นิยมก็คือ การตั้งมูลนิธิเพื่อการกุศล ซึ่งเศรษฐีฝรั่งนิยมกระทำกัน เศรษฐีไทยส่วนหนึ่งก็มีมูลนิธิเพื่อการกุศลเช่นเดียวกัน จึงนับว่าเป็นสิ่งที่น่ายกย่อง

เศรษฐีไม่ขี้เหนียวมีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล คือสมัยที่พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์ชีพอยู่ มีเศรษฐีที่มีชื่อเสียงปรากฏในพระไตรปิฎก สำคัญสองท่านคือ เศรษฐีคนแรกนามว่าอนาถบิณฑกเศรษฐี มีทรัพย์มากมายมหาศาล ใจบุญสุนทาน เป็นสาวกของพระพุทธเจ้า ภูมิธรรมของท่านคือพระโสดาบัน เศรษฐีท่านนี้สละทรัพย์บำรุงพระพุทธศาสนา สร้างวัดวาอารามถวายแด่พระศาสนา ทำบุญจนทรัพย์หมด แต่ต่อมาก็กลับเป็นเศรษฐีมีทรัพย์เหมือนเดิม

อีกท่านหนึ่งคือนางวิสาขามหาอุบาสิกา ได้ฟังธรรมและเป็นพระโสดาบันตั้งแต่อายุเจ็ดขวบ เป็นบุตรหลานของเศรษฐีมีทรัพย์นับไม่ถ้วน แต่งงานกับลูกชายเศรษฐีมีทรัพย์เช่นเดียวกัน ท่านวิสาขาเป็นผู้ใจบุญ สละทรัพย์บำรุงพระพุทธศาสนาเป็นอันมาก สร้างวัดวาอารามถวายแด่สมเด็จพระบรมศาสดาเป็นสมบัติของพระศาสนาเช่นเดียวกับท่านอนาถบิณฑกเศรษฐี

นางวิสาขาทำความดีอีกอย่างก็คือ ชักนำให้พ่อของสามีมานับถือพระพุทะสาสนา แต่เดิมนั้นพ่อของสามีไม่ได้นับถือพระพุทะศาสนา ทั้งยังมีความคิดในทางต่อต้าน แต่นางวิสาขาสามารถชักนำให้มาฟังธรรม ในที่สุดพ่อของสามีก็มีดวงตาเห็นธรรม เลื่อมใสและประกาศตัวเป็นพุทธศาสนิกชน จึงเรียกนางวิสาขาที่เป็นลูกสะใภ้ว่าแม่ หมายถึงแม่ที่ทำให้ตนได้เกิดใหม่ในพระพุทธศาสนานั่นเอง

เศรษฐีที่ใจบุญสร้างกุศลยังประโยชน์แก่คนทั้งหลายในปัจจุบัน คงไม่มีใครร่ำรวยและโด่งดังเท่านายบิล เก็ตส์ เจ้าของบริษัทไมโครซอฟท์ ที่บริจาคทรัพย์ตัวเองที่มีอยู่เกือบทั้งหมดตั้งมูลนิธิเพื่อดำเนินงานที่เป็นประโยชน์แก่คนทั่วโลก โดยมีนายวอเรน บัฟเฟ่ต์ มหาเศรษฐีอีกผู้หนึ่งซึ่งเป็นเพื่อนรักกันบริจาคเงินให้มูลนิธิเป็นจำนวนมากด้วย นี่นับว่าเป็นเศรษฐีไม่ขี้เหนียวที่เป็นแบบอย่างที่ดีแก่เศรษฐีทั้งหลาย

นั่นเป็นเรื่องของเศรษฐีมีทรัพย์มาก แต่พวกเราชาวบ้านธรรมดาหาเช้ากินค่ำบ้าง หาเช้าวันนี้กินค่ำอีกวันบ้าง หากินวันต่อวัน เดือนต่อเดือนบ้าง ต่างก็มีชีวิตอยู่อย่างลำบากและมีความสุขตามอัตภาพนั้น ว่าไปแล้วพวกเราดีกว่าเศรษฐีขี้เหนียวทั้งหลายอยู่ไม่น้อยนะครับ คือ พวกเรามีน้ำใจช่วยเหลือเจือจานแบ่งปันกัน พูดเรื่องความรวย หากนับสมบัติพัสถานพวกเราย่อมมีน้อยกว่าเศรษฐีแบบเทียบกันไม่เห็นฝุ่น แต่พูดถึงน้ำใจแล้ว พวกเรารวยกว่าเศรษฐีเป็นอันมาก เพราะเรามีให้แก่คนรอบข้างอย่างเต็มกำลัง ไม่เชื่อก็ลองสังเกตดูตัวเอง ถ้าไม่ตั้งใจสังเกตอาจไม่รู้ เพราะพวกเราทำกันจนเคยชิน แบ่งปันกันจนเป็นธรรมดา ฉะนั้น พวกเราก็เป็นเศรษฐีเช่นกัน คือเศรษฐีน้ำใจ

ท่านอังคาร กัลยาณพงศ์ มหากวีแห่กรุงรัตนโกสินทร์ยุคปัจจุบัน ได้รจนาบทกวีเอาไว้ว่า “โลกนี้มิอยู่ด้วย มณีเดียวนา ทรายและสิ่งอื่นมี ส่วนสร้าง” นี่ย่อมเป็นความจริงแท้ พวกเราเหล่าคนจนหรือคนที่พอมีพอกิน ต่างก็ร่วมกันสร้างโลกให้น่าอยู่ได้ ไม่แพ้พวกเศรษฐี หรือพวกเศรษฐีอาจจะแพ้พวกเรา เพราะเศรษฐีส่วนมากมีแต่กอบโกยเอา ไม่แบ่งปัน

มีทรัพย์มากมาย เวลาตายก็เอาไปไม่ได้สักบาท ซ้ำเวลาตายหากยังมีจิตผูกพันห่วงสมบัติ ก็อาจมาเกิดเป็นเล็นเป็นไรเฝ้าสมบัติ หากได้สมบัติมาโดยทุจริต เอารัดเอาเปรียบ คดโกงเขามา ตายแล้วก็ไม่ได้ไปที่ดี

ต้องเข้าใจว่า ความตายไม่ใช่การสิ้นสุด เป็นเพียงการเดินผ่านประตูไปสู่อีกห้องหนึ่ง ซึ่งห้องนั้นจะเป็นสุคติคือที่ดี หรือทุคติคือที่ไม่ดี ก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนทรัพย์สินที่หามาได้เมื่อตอนมีชีวิตอยู่ แต่ขึ้นอยู่กับความดีที่ได้ทำมาเท่านั้นเอง

โกศล อนุสิม
๙ กรกฎาคม ๒๕๕๑